جامعه یارسان در شکاف کنش سیاسی

ایرانگرایی یا قومگرایی؛ یارسان کجا ایستاده است؟

تحوالت اجتماعی و سیاسی سالهای اخیر ایران، بار دیگر این واقعیت را آشکار کرده است که کنش سیاسی در

جغرافیای ایران یکدست نیست. تفاوت در میزان مشارکت، جسارت و هزینهدادن، بهروشنی از شکافهای عمیقتر

هویتی و راهبردی خبر میدهد.

در این میان، نقش فعال و پیشبرندهی کردهای جنوب مناطق کردنشین—در کرمانشاه، ایالم، لرستان و همدان— از

جمله جامعهی یارسان، انکارناپذیر است. حضوری میدانی، پررنگ و پیوسته در تظاهرات سراسری؛ حضوری که نه

از سر هیجان زودگذر، بلکه برآمده از درکی ملی از سرنوشت ایران و مطالبهی حقوق شهروندی مشترک بوده است.

این کنش آگاهانه، جامعه یارسان را همراه و همدوش دیگر خواهران و برادران خود در صفوف نخست اعتراضات

سراسری و در متن جنبش ملی ایران قرار داده است.

در مقابل، سکوت، مشارکت محدود یا تعلیق کنش جمعی در بخشهایی از استانهای کردستان و آذربایجان

گیری، خواه آگاهانه یا ناخواسته، عمالً پرسشبرانگیز است. این فاصله به تضعیف نیروی جمعی اعتراضات سراسری

انجامیده و این شائبه را تقویت کرده است که هنوز برای برخی، چارچوبهای قومگرایانه بر مسئولیت ملی و تاریخی

غلبه دارد. این عدم همراهی، نهتنها فرصتهای همبستگی را از بین برده، بلکه بار هزینه را ناعادالنه بر دوش

مناطقی گذاشته که بیمحابا به میدان آمدهاند.

در تحلیل این شکاف، میتوان از دو بینش متعارض سخن گفت:

بینش ایرانگرایانه که بر همبستگی ملی، برابری حقوق شهروندی و مشارکت در جنبش فراگیر سراسری تأکید دارد؛

جنبشی که امروز، با محوریت و رهبری شاهزاده رضا پهلوی، افقی روشن برای گذار از جمهوری اسالمی ترسیم

کرده است.

گرایانه که سیاست را عمدتا کند و اولویت را به مطالبات محلی یا ً بینش قوم در چارچوب هویت قومی تعریف می

گروهی میدهد؛ رویکردی که در بزنگاههای تاریخی، اغلب به انفعال یا پراکندگی منجر میشود.

ای چون یارسان، این انتخاب صرفاً برای اقلیتهای چندالیه نظری نیست؛ انتخابی است میان امنیت جمعی یا انزوای

مضاعف. تجربهی میدانی نشان میدهد که جامعه یارسان، آگاهانه مسیر ایرانگرایی فعال را برگزیده و با حضور در

ِن آزاد و برابر بازتعریف کرده است.

متن جنبش ملی، نهتنها از هویت خود عقب ننشسته، بلکه آن را در چارچوب ایرا

امروز، بیش از هر زمان دیگر، این پرسش پیش روی همهی نیروهای اجتماعی مناطق کردنشین قرار دارد:

در لحظهی سرنوشتساز تاریخ ایران، در حاشیه خواهیم ایستاد یا در متن؟

یارسان همراه با دیگر کردهای جنوب مناطق کرد نشین پاسخ خود را داده است؛ اکنون نوبت دیگران است.

فرخ خجسته

سه شنبه ۲۳ دی ۱۴۰